Μειώνονται οι μαθητές στη Δυτική Μακεδονία – Απώλειες στα Γυμνάσια και υποχώρηση της επαγγελματικής εκπαίδευσης

Μια σύνθετη εικόνα για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα αποτυπώνουν τα νέα στατιστικά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, με τη Δυτική Μακεδονία να εμφανίζει σημαντικές μεταβολές τόσο στον αριθμό των μαθητών όσο και στο εκπαιδευτικό προσωπικό. Πίσω από τους αριθμούς βρίσκεται μια πραγματικότητα που αφορά άμεσα τις τοπικές κοινωνίες, ιδιαίτερα τις μικρότερες και πληθυσμιακά πιο επιβαρυμένες περιοχές, όπως τα Γρεβενά.

Η μείωση των μαθητών δεν αποτελεί απλώς μια εκπαιδευτική στατιστική. Συνδέεται με τη δημογραφική εξέλιξη, τη μετανάστευση των νέων οικογενειών, τη συγκέντρωση πληθυσμού στα μεγαλύτερα αστικά κέντρα και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι περιφερειακές περιοχές να διατηρήσουν τον πληθυσμό τους.

Τα στοιχεία για το σχολικό έτος 2024-2025 δείχνουν ότι η Ελλάδα διαθέτει 1.861 σχολικές μονάδες Γυμνασίων, με 41.566 εκπαιδευτικούς και 315.707 εγγεγραμμένους μαθητές. Στα Λύκεια λειτουργούν 1.395 σχολικές μονάδες, με 24.258 εκπαιδευτικούς και 240.927 μαθητές.

Στη Δυτική Μακεδονία λειτουργούν 70 Γυμνάσια, αριθμός που παρέμεινε αμετάβλητος σε σχέση με την προηγούμενη σχολική χρονιά. Το διδακτικό προσωπικό αυξήθηκε κατά 1,9%, φτάνοντας τους 1.114 εκπαιδευτικούς. Ωστόσο, ο αριθμός των μαθητών υποχώρησε κατά 4,2%, γεγονός που αποτυπώνει τη συρρίκνωση του σχολικού πληθυσμού.

Στα Λύκεια της περιφέρειας λειτουργούν 38 σχολικές μονάδες, επίσης χωρίς μεταβολή. Εκεί, όμως, καταγράφεται διαφορετική εικόνα στο προσωπικό, καθώς οι εκπαιδευτικοί μειώθηκαν κατά 2,6%, από 531 σε 517. Την ίδια στιγμή, οι μαθητές αυξήθηκαν ελαφρώς κατά 0,9%.

Πίεση και στην επαγγελματική εκπαίδευση

Ακόμη πιο χαρακτηριστικά είναι τα δεδομένα για την επαγγελματική εκπαίδευση. Η Δυτική Μακεδονία διαθέτει πλέον 21 σχολικές μονάδες ΕΠΑΛ και ΕΠΑΣ, έναντι 22 την προηγούμενη χρονιά, παρουσιάζοντας μείωση 4,5%. Το εκπαιδευτικό προσωπικό υποχώρησε από 598 σε 577 άτομα, δηλαδή κατά 3,5%.

Οι εγγεγραμμένοι μαθητές μειώθηκαν από 4.898 σε 4.866, ενώ οι απόφοιτοι περιορίστηκαν από 1.522 σε 1.493. Τα δεδομένα αυτά αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για μια περιφέρεια που χρειάζεται εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, καθώς βρίσκεται σε περίοδο παραγωγικού και οικονομικού μετασχηματισμού.

Η επαγγελματική εκπαίδευση θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για τη σύνδεση των νέων με την τοπική αγορά εργασίας. Η διατήρηση των σχολικών μονάδων, η αναβάθμιση των εργαστηρίων και η ανάπτυξη ειδικοτήτων που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της περιοχής αποτελούν ζητήματα με ιδιαίτερη σημασία για το μέλλον της Δυτικής Μακεδονίας.

Τα Γρεβενά μπροστά στη δημογραφική και εκπαιδευτική πρόκληση

Για την Περιφερειακή Ενότητα Γρεβενών, η γενικότερη εικόνα της Δυτικής Μακεδονίας αποτελεί ένα ακόμη καμπανάκι για την ανάγκη σχεδιασμού με μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Η περιοχή αντιμετωπίζει τις συνέπειες της πληθυσμιακής υποχώρησης, ενώ η διατήρηση των σχολείων και των εκπαιδευτικών δομών στις μικρότερες κοινότητες συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα παραμονής των οικογενειών στον τόπο τους.

Η λειτουργία ενός σχολείου σε μια απομακρυσμένη περιοχή δεν αφορά μόνο τους μαθητές που φοιτούν σε αυτό. Αφορά τις οικογένειες, τους εκπαιδευτικούς, την τοπική αγορά και συνολικά τη βιωσιμότητα μιας κοινότητας. Όταν ο μαθητικός πληθυσμός μειώνεται, δημιουργούνται πρόσθετες δυσκολίες στον προγραμματισμό των σχολικών μονάδων και στη διατήρηση των εκπαιδευτικών επιλογών.

Για τα Γρεβενά, επομένως, το ζητούμενο είναι να μη μετατραπεί η δημογραφική συρρίκνωση σε εκπαιδευτική υποβάθμιση. Η ισότιμη πρόσβαση στη γενική και επαγγελματική εκπαίδευση, η επαρκής στελέχωση των σχολείων και η διατήρηση των εκπαιδευτικών δομών σε ολόκληρη την περιφερειακή ενότητα αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για να έχουν οι νέοι τη δυνατότητα να σπουδάσουν και να σχεδιάσουν το μέλλον τους στον τόπο τους.

Η ΕΛΣΤΑΤ δεν δημοσιεύει στη συγκεκριμένη έκθεση ξεχωριστά στοιχεία για τα Γρεβενά, ωστόσο η περιφερειακή εικόνα δείχνει ότι οι πιέσεις είναι υπαρκτές. Και το μεγάλο ερώτημα παραμένει: πώς μπορεί μια περιοχή να συγκρατήσει τον πληθυσμό της, όταν μειώνονται οι μαθητές και περιορίζονται σταδιακά οι εκπαιδευτικές της δυνατότητες;

Α. ΓΥΜΝΑΣΙΑ

Στους πίνακες 2 και 3 παρουσιάζονται στοιχεία που αφορούν τον αριθμό των Γυμνασίων, του διδακτικού προσωπικού, των εγγεγραμμένων μαθητών και των αποφοίτων τους (εκτός των

Εκκλησιαστικών Σχολείων και των Σχολείων Δεύτερης Ευκαιρίας).

 

Β. ΛΥΚΕΙΑ

Στους πίνακες 4 και 5 παρουσιάζονται στοιχεία που αφορούν στον αριθμό των Λυκείων, του διδακτικού προσωπικού, των εγγεγραμμένων μαθητών και των αποφοίτων τους (εκτός των

Εκκλησιαστικών Σχολείων).

 

ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Στον πίνακα 12 παρουσιάζονται τα στοιχεία που αφορούν στον αριθμό των σχολικών μονάδων και του διδακτικού προσωπικού της Δευτεροβάθμιας Επαγγελματικής Εκπαίδευσης.

Στον πίνακα 13 απεικονίζονται τα στοιχεία που αφορούν στους εγγεγραμμένους και αποφοιτήσαντες μαθητές της Δευτεροβάθμιας Επαγγελματικής Εκπαίδευσης.