Υπάρχει κάτι παράδοξο στη σημερινή νέα γενιά. Οι νέοι σπουδάζουν περισσότερο, αποκτούν περισσότερα προσόντα, μαθαίνουν ξένες γλώσσες, χειρίζονται την τεχνολογία, κάνουν μεταπτυχιακά και προσπαθούν να είναι όσο γίνεται πιο ανταγωνιστικοί. Κι όμως, όταν έρθει η ώρα να σταθούν μόνοι τους στα πόδια τους, διαπιστώνουν ότι το πτυχίο δεν είναι πλέον αρκετό.
Η Gen Z μεγάλωσε με την αντίληψη ότι η εκπαίδευση αποτελεί τον δρόμο προς μια καλύτερη ζωή. Μόνο που η αγορά εργασίας φαίνεται να έχει αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού. Οι τίτλοι σπουδών αυξάνονται, αλλά οι θέσεις εργασίας που προσφέρουν σταθερότητα, αξιοπρεπείς απολαβές και προοπτική δεν αυξάνονται πάντα με τον ίδιο ρυθμό.
Και κάπου εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση. Ζητάμε από έναν νέο να σπουδάσει, να εξειδικευτεί, να γνωρίζει υπολογιστές, ξένες γλώσσες, να έχει εμπειρία και να συνεχίζει διαρκώς να επιμορφώνεται. Όταν όμως τελειώσει, μπορεί να βρεθεί να εργάζεται με μισθό που δεν του επιτρέπει ούτε να νοικιάσει εύκολα ένα σπίτι.
Στη Δυτική Μακεδονία το πρόβλημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις. Οι νέοι που φεύγουν για σπουδές δεν έχουν πάντα λόγο να επιστρέψουν. Όχι επειδή δεν αγαπούν τον τόπο τους, αλλά επειδή δυσκολεύονται να βρουν εδώ αυτό που αναζητούν: μια δουλειά με προοπτική.
Και αυτό δεν είναι απλώς ένα προσωπικό πρόβλημα κάθε νέου. Είναι ζήτημα για ολόκληρη την περιοχή. Όταν ένας τόπος επενδύει στην εκπαίδευση των παιδιών του, αλλά στη συνέχεια τα βλέπει να φεύγουν για να εργαστούν αλλού, κάτι δεν λειτουργεί σωστά.
Η νέα γενιά δεν ζητά απαραίτητα εύκολη ζωή. Ζητά όμως να μπορεί να σχεδιάσει τη ζωή της. Να εργάζεται χωρίς να αισθάνεται ότι πρέπει να είναι διαθέσιμη όλο το εικοσιτετράωρο, να αμείβεται χωρίς να εξαρτάται από την οικογένειά της και να γνωρίζει ότι υπάρχει ένα επόμενο βήμα.
Ίσως, λοιπόν, το ερώτημα δεν είναι αν οι νέοι έχουν αρκετά προσόντα. Έχουν. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η οικονομία και οι τοπικές κοινωνίες είναι έτοιμες να τους προσφέρουν τις ευκαιρίες που αντιστοιχούν σε αυτά τα προσόντα.
Γιατί μια περιοχή δεν κρατά τους νέους της μόνο με πτυχία. Τους κρατά όταν τους δίνει λόγο να μείνουν.
Μαρία Τσακνάκη