Νέα δεδομένα για την ευθύνη δήμων και περιφερειών δημιουργούν δύο αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, οι οποίες αφορούν ζημιές που υπέστησαν ιδιώτες σε ακίνητα που βρίσκονται σε παραρεμάτιες περιοχές.
Με τις αποφάσεις 1177 και 1281/2026, το ΣτΕ έκρινε ότι το Δημόσιο και ειδικότερα οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης α’ και β’ βαθμού μπορούν να υποχρεωθούν σε αποζημίωση ιδιωτών, όταν οι ζημιές προκύπτουν από παράνομες πράξεις ή παραλείψεις της διοίκησης. Οι υποθέσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, ιδιοκτήτες, συνιδιοκτήτες και εργολάβους ακινήτων που βρίσκονται δίπλα σε ρέματα και εντός ρυμοτομικού σχεδίου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η κρίση του δικαστηρίου για τη δυνατότητα δόμησης και τακτοποίησης ακινήτων σε παραρεμάτιες περιοχές. Το ΣτΕ επισημαίνει ότι για να προχωρήσουν οι σχετικές πολεοδομικές διαδικασίες απαιτείται προηγουμένως η οριστική οριοθέτηση του ρέματος.
Παράλληλα, το δικαστήριο έκρινε ότι οι λεγόμενες «προσωρινές» οριοθετήσεις που στηρίζονται στον Κτιριοδομικό Κανονισμό δεν είναι νόμιμες, καθώς δεν διαθέτουν την απαιτούμενη νομοθετική εξουσιοδότηση.
Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για τους ιδιοκτήτες, καθώς οι πολεοδομικές διατάξεις που αφορούν τα ρέματα συνδέονται, σύμφωνα με το ΣτΕ, με την προστασία των δικαιωμάτων και των συμφερόντων τους. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνονται διαδικασίες όπως η εφαρμογή ρυμοτομικού σχεδίου, η προσκύρωση και τακτοποίηση ακινήτων, ο αναλογισμός αποζημιώσεων, αλλά και η έκδοση οικοδομικών αδειών.
Οι δύο αποφάσεις σηματοδοτούν μεταστροφή της προηγούμενης νομολογίας και θέτουν πλέον στο επίκεντρο την ευθύνη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για πράξεις και παραλείψεις των υπηρεσιών της. Για τους ιδιοκτήτες παραρεμάτιων ακινήτων, ανοίγει έτσι ο δρόμος για διεκδικήσεις αποζημίωσης, όταν αποδεικνύεται ότι υπέστησαν οικονομική ζημία από παράνομες ενέργειες της διοίκησης.