Η μη ύπαρξη ληξιπρόθεσμων χρεών προς την ΑΑΔΕ δεν αρκεί πάντα για την έκδοση φορολογικής ενημερότητας. Χιλιάδες φορολογούμενοι μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με καθυστερήσεις και εμπόδια, ακόμη και όταν έχουν εξοφλήσει όλες τις φορολογικές τους υποχρεώσεις, εξαιτίας εκκρεμών δηλώσεων, οφειλών προς άλλους δημόσιους φορείς ή ειδικών δεσμεύσεων.
Η φορολογική ενημερότητα αποτελεί απαραίτητο δικαιολογητικό για μια σειρά συναλλαγών, όπως οι μεταβιβάσεις ακινήτων και η είσπραξη χρημάτων από το Δημόσιο. Ωστόσο, η έκδοσή της προϋποθέτει την τήρηση συγκεκριμένων όρων και δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το αν ο φορολογούμενος χρωστά στην εφορία.
Οι εκκρεμείς δηλώσεις και οι οφειλές
Ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους μπορεί να μην εκδοθεί φορολογική ενημερότητα είναι η μη υποβολή των απαιτούμενων φορολογικών δηλώσεων. Η ΑΑΔΕ ελέγχει τη συμμόρφωση των φορολογουμένων με τις δηλωτικές τους υποχρεώσεις, συμπεριλαμβανομένων των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος και ΦΠΑ, όπου υπάρχει σχετική υποχρέωση.
Παράλληλα, εκκρεμότητες που αφορούν την ακίνητη περιουσία, όπως δηλώσεις Ε9, ενδέχεται να δημιουργήσουν προβλήματα, ανάλογα με την περίπτωση και τις ισχύουσες προϋποθέσεις.
Εμπόδια μπορεί να προκύψουν ακόμη και από οφειλές προς δήμους ή άλλους δημόσιους φορείς. Για να επηρεάσουν την έκδοση της φορολογικής ενημερότητας, πρέπει να συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις και να έχουν ακολουθηθεί οι προβλεπόμενες διαδικασίες γνωστοποίησης και δέσμευσης.
Πότε παρεμβαίνει η ΑΑΔΕ
Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι περιπτώσεις στις οποίες η χορήγηση φορολογικής ενημερότητας περιορίζεται για λόγους προστασίας των συμφερόντων του Δημοσίου. Το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει ειδικούς όρους για υποθέσεις που συνδέονται με οικονομικά εγκλήματα ή εκτεταμένη φοροδιαφυγή.
Από την άλλη πλευρά, η αδυναμία ηλεκτρονικής έκδοσης του πιστοποιητικού δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η χορήγησή του αποκλείεται οριστικά. Σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται πρόσθετος έλεγχος από την αρμόδια φορολογική υπηρεσία, προσκόμιση δικαιολογητικών ή υποβολή σχετικού αιτήματος, προκειμένου να εξεταστεί αν πληρούνται οι προϋποθέσεις.
Η εναλλακτική της βεβαίωσης οφειλής
Για συγκεκριμένες συναλλαγές, όταν δεν είναι δυνατή η έκδοση αποδεικτικού φορολογικής ενημερότητας, προβλέπεται υπό προϋποθέσεις η χορήγηση βεβαίωσης οφειλής.
Το έγγραφο αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ορισμένες περιπτώσεις μεταβίβασης ακινήτων ή είσπραξης χρημάτων από το Δημόσιο, επιτρέποντας την ολοκλήρωση της συναλλαγής με παρακράτηση και απόδοση ποσών για την εξόφληση οφειλών, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες.
Η βεβαίωση οφειλής, ωστόσο, δεν αποτελεί γενικό υποκατάστατο της φορολογικής ενημερότητας. Η δυνατότητα έκδοσης και αξιοποίησής της εξαρτάται από το είδος της συναλλαγής, την ύπαρξη τιμήματος, το ύψος των οφειλών και τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Για τον λόγο αυτό, οι φορολογούμενοι που σχεδιάζουν μεταβίβαση ακινήτου ή πρόκειται να εισπράξουν χρήματα από το Δημόσιο καλούνται να ελέγχουν εγκαίρως τόσο την κατάσταση των οφειλών τους όσο και την πληρότητα των δηλώσεών τους. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να εντοπίζουν πιθανά προβλήματα πριν από την ολοκλήρωση μιας συναλλαγής και να αποφεύγουν καθυστερήσεις που μπορεί να ανατρέψουν τον προγραμματισμό τους.