Μπορεί να πέρασε σχεδόν απαρατήρητη από την επικαιρότητα, όμως η ψήφιση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης έκρυβε μια σημαντική εξέλιξη για έναν θεσμό που εδώ και δεκαετίες στηρίζει τις τοπικές κοινωνίες: τα Κέντρα Πρόληψης.
Μέχρι και τις τελευταίες ημέρες πριν από την ψήφιση του νομοσχεδίου, υπήρχε έντονη ανησυχία ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση θα έχανε τον θεσμικό της ρόλο στα Κέντρα Πρόληψης, καθώς το αρχικό σχέδιο προέβλεπε την απομάκρυνση των Δήμων και των Περιφερειών από τη λειτουργία τους. Μια επιλογή που είχε προκαλέσει αντιδράσεις σε ολόκληρη τη χώρα, αφού θα αποδυνάμωνε έναν θεσμό που στηρίζεται ακριβώς στη στενή συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες.
Οι συντονισμένες παρεμβάσεις του Πανελλήνιου Δικτύου Κέντρων Πρόληψης (ΔΙΚΕΠΡΕ), σε συνεργασία με την ΚΕΔΕ, την ΕΝΠΕ, τους Περιφερειάρχες και εκπροσώπους των πολιτικών κομμάτων, απέδωσαν τελικά καρπούς. Με την τροποποίηση του άρθρου 189, η συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης διατηρείται, εξέλιξη που αποτελεί ουσιαστικά μια πολιτική αναδίπλωση της κυβέρνησης απέναντι στις τεκμηριωμένες αντιδράσεις των ανθρώπων που υπηρετούν τον θεσμό.
Για τα Γρεβενά, η εξέλιξη αυτή δεν είναι μια ακόμη νομοθετική αλλαγή που αφορά κάποιους υπηρεσιακούς παράγοντες στην Αθήνα. Το Κέντρο Πρόληψης Γρεβενών αποτελεί εδώ και χρόνια έναν από τους πιο δραστήριους κοινωνικούς φορείς του νομού. Οι παρεμβάσεις του σε σχολεία, οι δράσεις ενημέρωσης για τις εξαρτήσεις, η στήριξη μαθητών, γονέων και εκπαιδευτικών, αλλά και η συνεργασία με τον Δήμο Γρεβενών, την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας και τους τοπικούς φορείς, αποδεικνύουν καθημερινά ότι η πρόληψη δεν είναι μια θεωρητική έννοια, αλλά μια επένδυση στην ίδια την κοινωνία.
Η διατήρηση της παρουσίας της Αυτοδιοίκησης στα Κέντρα Πρόληψης σημαίνει ότι παραμένει ζωντανός ο τοπικός χαρακτήρας τους. Οι ανάγκες μιας κοινωνίας όπως των Γρεβενών δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αποκλειστικά μέσα από κεντρικές αποφάσεις. Χρειάζεται η γνώση των τοπικών προβλημάτων, η συνεργασία με τις σχολικές κοινότητες και η άμεση επαφή με τους πολίτες.
Βέβαια, η επιτυχία αυτή δεν σημαίνει ότι λύθηκαν όλα τα προβλήματα. Το ίδιο το ΔΙΚΕΠΡΕ επισημαίνει πως ο επόμενος μεγάλος στόχος είναι η ανανέωση της επταετούς προγραμματικής σύμβασης, από την οποία εξαρτάται η σταθερή λειτουργία των Κέντρων Πρόληψης και η εργασιακή ασφάλεια των ανθρώπων που τα στελεχώνουν.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη αποδεικνύει και κάτι ακόμη: όταν οι φορείς της Αυτοδιοίκησης, οι εργαζόμενοι και οι τοπικές κοινωνίες εκφράζουν ενιαία και τεκμηριωμένα τις θέσεις τους, μπορούν να επηρεάσουν τις κυβερνητικές αποφάσεις. Σε μια περίοδο όπου η πρόληψη απέναντι στις εξαρτήσεις, στη βία και στον κοινωνικό αποκλεισμό αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία, η ενίσχυση –και όχι η αποδυνάμωση– των Κέντρων Πρόληψης αποτελεί ζήτημα ουσίας και όχι απλώς διοικητικής οργάνωσης.
Για τα Γρεβενά, όπου το Κέντρο Πρόληψης έχει αφήσει ισχυρό κοινωνικό αποτύπωμα, η διατήρηση αυτού του θεσμικού πλαισίου είναι μια θετική εξέλιξη που αξίζει να καταγραφεί. Το ζητούμενο πλέον είναι η Πολιτεία να περάσει από τις νομοθετικές διορθώσεις στη σταθερή και μακροπρόθεσμη στήριξη ενός θεσμού που έχει αποδείξει διαχρονικά την αξία του.
Μαρία Τσακνάκη