Σημαντικές αδυναμίες στη λειτουργία των ελεγκτικών μηχανισμών, στη διαχείριση των δημοσίων έργων και στην αξιοποίηση των δημοτικών εσόδων καταγράφει η Ετήσια Έκθεση 2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου, αναδεικνύοντας προβλήματα που αφορούν τη λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και ευρύτερα του δημόσιου τομέα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον τρόπο ανάθεσης υπηρεσιών εσωτερικού ελέγχου σε εξωτερικούς συνεργάτες, καθώς και στην αδυναμία πολλών δημόσιων φορέων να αναπτύξουν ολοκληρωμένα συστήματα ελέγχου και παρακολούθησης των δραστηριοτήτων τους. Τα ευρήματα θέτουν ζητήματα διαφάνειας, αποτελεσματικότητας και ουσιαστικής εποπτείας των συμβάσεων που συνάπτονται με ιδιώτες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, το 90% των συμβάσεων για υπηρεσίες εσωτερικού ελέγχου που εξετάστηκαν ανατέθηκε με απευθείας ανάθεση, ενώ το 85% της συνολικής συμβατικής αξίας, περίπου 7,6 εκατ. ευρώ, αφορούσε συμβάσεις που ανατέθηκαν χωρίς διαγωνιστική διαδικασία. Παράλληλα, μόλις οκτώ ανάδοχοι συγκέντρωναν το 65,5% τόσο του αριθμού όσο και της αξίας των συμβάσεων.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει τον κίνδυνο τυποποιημένων ελέγχων, χωρίς επαρκή προσαρμογή στις πραγματικές ανάγκες κάθε υπηρεσίας. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι από την εξέταση 152 εκθέσεων εξωτερικών συνεργατών δεν προέκυψε ούτε μία αρνητική γνώμη για τη συνολική επάρκεια των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου διαπιστώνονταν σοβαρές ελλείψεις.
Ελλείψεις στα συστήματα εσωτερικού ελέγχου
Η γενικότερη εικόνα που προκύπτει από τον έλεγχο 666 δημόσιων φορέων είναι εξίσου προβληματική. Μόλις το 19% διέθετε λειτουργικά ολοκληρωμένο Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου, ενώ στο υπόλοιπο 81% δεν πληρούνταν τα σχετικά κριτήρια.
Επιπλέον, περίπου το 32% των φορέων που είχαν συστήσει Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου δεν είχε μεριμνήσει για τη στελέχωσή της. Οι διαπιστώσεις αυτές αναδεικνύουν την ανάγκη ενίσχυσης των ελεγκτικών δομών και ουσιαστικής εφαρμογής των προβλεπόμενων διαδικασιών, ώστε να διασφαλίζεται η ορθή διαχείριση των δημόσιων πόρων.
Προβλήματα στην παρακολούθηση των έργων
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη διαχείριση των δημόσιων έργων. Ο σχετικός έλεγχος πραγματοποιήθηκε στις τεχνικές υπηρεσίες 18 Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού και αφορούσε συνολικά 149 κατασκευαστικά έργα.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, απουσιάζει ένα ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης των έργων σε όλα τα στάδια της υλοποίησής τους. Οι τακτικές επιθεωρήσεις και οι προγραμματισμένες εργασίες συντήρησης δεν αποτελούν τον κανόνα, με αποτέλεσμα οι παρεμβάσεις να πραγματοποιούνται συχνά μετά την εμφάνιση προβλημάτων ή την υποβολή σχετικών αναφορών.
Παράλληλα, εντοπίζονται ελλείψεις στην επίβλεψη των κατασκευών, στην τεκμηρίωση των ελέγχων ποιότητας και στην τήρηση των προβλεπόμενων στοιχείων για την πορεία των έργων. Η υποστελέχωση των τεχνικών υπηρεσιών δυσχεραίνει περαιτέρω την αποτελεσματική παρακολούθηση των συμβάσεων.
Χαμηλή συμμόρφωση στη διαχείριση δημοτικών εσόδων
Σημαντικά είναι και τα ευρήματα για τη διαχείριση του Τέλους Ακίνητης Περιουσίας (ΤΑΠ). Κατά τον επανέλεγχο της εφαρμογής προηγούμενων συστάσεων του Ελεγκτικού Συνεδρίου, σε δείγμα 33 φορέων, διαπιστώθηκε ότι μόλις το 21% είχε συμμορφωθεί πλήρως.
Το 35% είχε παρουσιάσει μερική συμμόρφωση, χωρίς να βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία πλήρους υλοποίησης των συστάσεων, ενώ το 37% δεν είχε εφαρμόσει τις συστάσεις. Για το υπόλοιπο 7% η διαδικασία συμμόρφωσης βρισκόταν σε εξέλιξη.
Οι αδυναμίες αφορούν, μεταξύ άλλων, την καταγραφή των ακινήτων και των υπόχρεων, την επαλήθευση των απαλλαγών, τον υπολογισμό του τέλους και τη βεβαίωση και είσπραξη οφειλών για μη ηλεκτροδοτούμενα ακίνητα.
Ελλείψεις και στους ελέγχους κοινόχρηστων χώρων
Η έκθεση εξετάζει ακόμη την αποτελεσματικότητα των ελέγχων στις παραχωρήσεις αιγιαλού και παραλίας, καταγράφοντας προβλήματα στη συνεργασία μεταξύ δήμων και Κτηματικών Υπηρεσιών, καθυστερήσεις στην επιβολή κυρώσεων και περιορισμένη διενέργεια τακτικών ελέγχων.
Η ελεγκτική δραστηριότητα, σύμφωνα με τις διαπιστώσεις, επικεντρώνεται συχνά στη διερεύνηση καταγγελιών, αντί να βασίζεται σε ένα συστηματικό πρόγραμμα επιθεωρήσεων. Οι καθυστερήσεις στην καταγραφή παραβάσεων και στην επιβολή διοικητικών μέτρων δυσχεραίνουν την αποτελεσματική προστασία των κοινόχρηστων χώρων.
Τα ευρήματα της Ετήσιας Έκθεσης 2025 αναδεικνύουν την ανάγκη ενίσχυσης των ελεγκτικών μηχανισμών, καλύτερης στελέχωσης των υπηρεσιών και συστηματικής παρακολούθησης της εφαρμογής των συστάσεων. Για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, η βελτίωση των διαδικασιών ελέγχου και η αποτελεσματικότερη διαχείριση των δημόσιων πόρων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας.