Δυτική Μακεδονία: Καμπανάκι για την ερημοποίηση – Σε κίνδυνο το 55,7% της Περιφέρειας
Η ερημοποίηση χτυπά την πόρτα της Δυτικής Μακεδονίας, με περισσότερη από τη μισή έκταση της Περιφέρειας να καταγράφεται σε ζώνες που αντιμετωπίζουν υψηλή έκθεση στο φαινόμενο. Σύμφωνα με τα στοιχεία της νέας έρευνας του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (JRC), το ποσοστό για τη Δυτική Μακεδονία ανέρχεται σε 55,7%.
Το στοιχείο αυτό τοποθετεί την Περιφέρεια ανάμεσα στις περιοχές της χώρας όπου η περιβαλλοντική πίεση συνδυάζεται με σημαντικές κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις. Η ερημοποίηση δεν αφορά τη δημιουργία μιας «ερήμου» με την κυριολεκτική έννοια, αλλά τη σταδιακή απώλεια της παραγωγικότητας και της ποιότητας της γης.
Η υποβάθμιση μπορεί να προκληθεί από την παρατεταμένη ξηρασία, τη μειωμένη διαθεσιμότητα νερού, τις υψηλές θερμοκρασίες, αλλά και από ανθρώπινες δραστηριότητες. Για μια περιοχή όπως η Δυτική Μακεδονία, το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η γεωργική και κτηνοτροφική παραγωγή εξαρτώνται άμεσα από την κατάσταση των εδαφών και την επάρκεια των υδάτινων πόρων.
Η έρευνα καταγράφει παράλληλα ένα ακόμη ανησυχητικό στοιχείο. Η Δυτική Μακεδονία συγκαταλέγεται στις ελληνικές περιφέρειες όπου η υψηλή έκθεση στην ερημοποίηση συνυπάρχει με αυξημένο ποσοστό κατοίκων που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Το αντίστοιχο ποσοστό για την Περιφέρεια ανέρχεται σε 29,5%.
Η συνύπαρξη των δύο παραμέτρων δεν σημαίνει ότι η ερημοποίηση προκαλεί άμεσα την οικονομική δυσκολία. Δημιουργεί όμως ένα πιο σύνθετο περιβάλλον, ιδιαίτερα για τις αγροτικές περιοχές, όπου μια μείωση της παραγωγικότητας της γης μπορεί να επηρεάσει το εισόδημα, την απασχόληση και τελικά τη δυνατότητα παραμονής του πληθυσμού στην ύπαιθρο.
Οι εξελίξεις που καταγράφονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο ενισχύουν τον προβληματισμό. Η κλιματική αλλαγή αναμένεται να οδηγήσει σε συχνότερες περιόδους ξηρασίας και μεγαλύτερη πίεση στους υδάτινους πόρους, ιδιαίτερα στη Νότια Ευρώπη και τα Βαλκάνια.
Για τη Δυτική Μακεδονία, το ζήτημα δεν αφορά μόνο το περιβάλλον. Αφορά την αγροτική παραγωγή, την οικονομία της υπαίθρου και την ίδια τη δυνατότητα των τοπικών κοινωνιών να παραμείνουν βιώσιμες.
Η προστασία του εδάφους και η ορθολογική διαχείριση του νερού αποκτούν έτσι μεγαλύτερη σημασία. Η προσαρμογή των καλλιεργειών, η βελτίωση των αρδευτικών υποδομών και η πρόληψη της περαιτέρω υποβάθμισης της γης θα αποτελέσουν κρίσιμα ζητήματα για τα επόμενα χρόνια.
Το 55,7% δεν είναι απλώς ένας αριθμός σε μια ευρωπαϊκή μελέτη. Είναι ένα σαφές μήνυμα ότι η Δυτική Μακεδονία χρειάζεται έγκαιρο σχεδιασμό, ώστε η κλιματική πίεση να μην εξελιχθεί σε νέο παραγωγικό και κοινωνικό πρόβλημα για την περιοχή.